Volume 2 (1983)

Download the full issue (PDF)

Table of Contents

Avant-propos 9
Georges KASSAI: Problémes contrastifs soulevés par la phrase nominale et adjectivale 11
Stanisław KAROLAK: Le niveau de l’analyse sémantique nécessaire à la description syntaxique contrastive 16
Amr Helmy IBRAHIM: Vers la neutralistation des contraintes syntaxiques dans les études contrastives. 28
Rostislao PAZUKHIN: Empleo de pronombres personales „sujeto” en el por tugués y en el espanol actuales 42
Gaston GROSS: Un complément de cause en par 55
Héléne WŁODARCZYK: Les constructions causatives en français et leurs équivalents polonais 67
Hanna SKORNIA: Les constructions pronominales réfléchies franco-polonaises; projet d’analyse contrastive bi-relationnelle 79
Monika THIEME: Sur la sémantique des constructions pronominales en français 89
Elżbieta JAMROZIK: Les verbes méta-informatifs français — une proposition d’analyse 97
Danuta DWORAKOWSKA: Les verbes français contenant un élément sémantique de connaissance 107
Teresa GIERMAK-ZIELIŃSKA: L’antonymie de quelques verbes de mouvement 116
Marek KĘSIK: Syntaxe de la phrase impersonnelle française 122
Anna NOWAK: Sur une analyse sémantique dans la description syntaxique des phrases impersonnelles à prédicat ad’jectival et de leurs transformations en français 131
Wiesław BANYS: Implication temporelle „futur” du predicat et structure théme-rhéme des phrases ambigues référentiellement 139
Witold ŁĘKAWA: Sur les propriétés des constructions N+Adj. dénominal en français 156
Alina KREISBERG: Considerazioni teoriche su alcuni costrutti d’interrogazione parziale in italiano 172
Eugeniusz UCHEREK: Les équivalents français de la préposition polonaise przy au sens locatif 181

 

1. Problémes contrastifs soulevés par la phrase nominale et adjectivale

Georges KASSAI

Pages: 11-15

Artykuł traktuje o problemach frazy nominalnej i przymiotnikowej w studiach kontrastywnych węgiersko-francuskich. Frazy nominalne, o których mowa, tj. bądź predykaty nominalne typu défense de fumer, priere de sonner (gdy odbiorca jest zbiorowy i bliżej niesprecyzowany), bądź apozycje, jak np. Député, M. Dupont, są, zdaniem Autora, konstrukcjami marginalnymi w języku francuskim. Z kolei w ję­zyku węgierskim właśnie tego rodzaju konstrukcje odgrywają zasadniczą rolę…

Download article (PDF)


2. Le niveau de l’analyse sémantique nécessaire à la description syntaxique contrastive

Stanisław KAROLAK

Pages: 16-27

Przedmiotem rozważań jest próba zastosowania do badań konfrontatywnych koncepcji syntaktycznej, w której punktem wyjścia opisu struktur predykatowo-argumentowych są kryteria semantyczne. Postuluje się następującą hierarchię w opisie: najpierw opisuje się zbiory prostych, czyli podstawowych/wyjściowych struktur predykatowo-argumentowych, a następnie zbiory struktur derywowanych, stanowiących wynik przemnożenia składników struktur prostych…

Download article (PDF)


3. Vers la neutralistation des contraintes syntaxiques dans les études contrastives.

Amr Helmy IBRAHIM

Pages: 28-41

Artykuł traktuje o składni jako elemencie szczególnie trudnym w studiach kontrastywnych. Trudności te znają najlepiej tłumacze i lingwiści, nie ma bowiem w składni, podobnie jak w semantyce, ścisłej odpowiedniości poszczególnych elementów w dwóch różnych językach. Próbę sprowadzenia takich elementów do wspólnego mianownika za pomocą rozbicia ich na prostsze parafrazy przedstawia autor na przykładzie stosunkowo jednolitej syntaktyczno-semantycznej grupy tzw. czasowników ruchu…

Download article (PDF)


4. Empleo de pronombres personales „sujeto” en el por tugués y en el espanol actuales

Rostislao PAZUKHIN

Pages: 42-54

Mimo bliskości genetycznej i typologicznej języki hiszpański i portugalski wykazują istotne rozbieżności w użyciu form podmiotowych zaimków osobowych. W języku hiszpańskim, podobnie jak i w języku polskim, użycie tych zaimków nie jest obowiązkowe, por.: hablo („mówię”), podczas gdy yo hablo („ja mówię”) itp. są już formami emocjonalnymi, stylistycznie nacechowanymi. Natomiast w portugalszczyźnie często spotykamy obok falo („mówię”) również eu falo („ja mówię). Formy te nie różnią się zasadniczo w aspekcie semantycznym i stylistycznym…

Download article (PDF)


5. Un complément de cause en par

Gaston GROSS

Pages: 55-66

Artykuł przedstawia próbę nowego podejścia do problemu stosowania przyim-ków na przykładzie francuskich konstrukcji z par. Punktem wyjścia rozważań Au­tora jest nie sam przyimek, lecz jego otoczenie, które też jest obiektem przed­stawionych testów. Najpierw omówiono otoczenie lewe, tj. predykaty werbalne i adjektywalne, podkreślając ograniczenia semantyczne, a także ograniczenia doty­czące podmiotu…

Download article (PDF)


6. Les constructions causatives en français et leurs équivalents polonais

Héléne WŁODARCZYK

Pages: 67-78

Artykuł traktuje o konstrukcjach kauzatywnych w języku francuskim i ich odpowiednikach w polskim. Przy określaniu konstrukcji kauzatywnych posłużono się definicją semantyczną według Shibatani (1976, s. 239) i Supruna (1977, s. 234) oraz składniową według L. Tesniere’a (1950, s. 260) o tzw. diatezie kauzatywnej…

Download article (PDF)


 

7. Les constructions pronominales réfléchies franco-polonaises; projet d’analyse contrastive bi-relationnelle

Hanna SKORNIA

Pages: 79-88

Przedstawiona analiza konstrukcji zwrotnych jest propozycją szerszego ujęcia badań zjawisk składniowych, próbą poszukiwania adekwatnego modelu opisu. Przyjęto zgodne z intuicją językową założenie o istnieniu synonimii między wyrażeniami językowymi i wynikające z tego założenia istnienie wspólnego poziomu semantycznego. Wykładnikiem tego ostatniego jest sformalizowana struktura semantyczna predykatów, oparta na ilościowej i jakościowej charakterystyce ich argumentów…

Download article (PDF)


8. Sur la sémantique des constructions pronominales en français

Monika THIEME

Pages: 89-96

Celem artykułu jest zaproponowanie kryteriów umożliwiających rozróżnianie poszczególnych typów konstrukcji zwrotnych. Tradycyjny podział wyodrębnia pięć typów konstrukcji zwrotnych: essentiellement pronominales, réfléchies, réciproques, neutres, passiues. Definicje poszczególnych grup nie są jednak wystarczająco precyzyjne, aby określić w sposób jednoznaczny przynależność danego czasownika do określonej grupy…

Download article (PDF)


9. Les verbes méta-informatifs français — une proposition d’analyse

Elżbieta JAMROZIK

Pages: 97- 106

Niniejszy artykuł przedstawia analizę francuskich czasowników metainformacyjnych, opartą na kryteriach semantycznych i składniowych. Rozróżnienia semantyczne pola metainformacyjnego dokonywane są na poziomie jądra semantycznego, którym są czasowniki dire i parler, oraz na poziomie poszczególnych argumentów przyjętej dla całej grupy formuły semantycznej…

Download article (PDF)


10. Les verbes français contenant un élément sémantique de connaissance

Danuta DWORAKOWSKA

Pages: 107- 115

Artykuł jest poświęcony klasyfikacji czasowników francuskich, których reprezentacja semantyczna podana w terminach predykatów głębinowych i ich argumentów zawiera abstrakcyjny predykat SAVOIR związany z pojęciem wiedzy. Badany korpus podzielono na grupy na podstawie następujących kryteriów…

Download article (PDF)


11.L’antonymie de quelques verbes de mouvement

Teresa GIERMAK-ZIELIŃSKA

Pages: 116-121

Antonimia jest często definiowana jako relacja semantyczna między dwiema jednostkami leksykalnymi, których znaczenia są przeciwne nie bezpośrednio względem siebie, lecz w odniesieniu do pewnej wspólnej normy znaczeniowej. Taka definicja ogranicza praktycznie zjawisko antonimii do par wyrazów podlegających stopniowaniu. Przedstawiona w artykule analiza znaczeniowa wybranych par czasowników ruchu wskazuje na konieczność rozszerzenia definicji antonimii, a nawet innego jej sformułowania…

Download article (PDF)


12. Syntaxe de la phrase impersonnelle française

Marek KĘSIK:

Pages: 122-130

Artykuł stanowi próbę usytuowania zdań nieosobowych typu II est venu des hommes wobec zbliżonych konstrukcji składniowych (zdań osobowych typu Des hommes sont venus, zdań z inwersją podmiotu, zdań z dopełnieniem bliższym i podmiotem zaimkowym, zdań nieosobowych meteorologicznych typu II pleut). Autor stwierdza, że zdania nieosobowe nie mają tego samego znaczenia, co odpowiadające im zdania osobowe, jeżeli zawierają czasownik modalny (pouuoir, devoir) i kwantyfikator lub negację i kwantyfikator. Poza tym rzeczownik w zdaniu nie- osobowym nie jest agensem…

Download article (PDF)


13. Sur une analyse sémantique dans la description syntaxique des phrases impersonnelles à prédicat ad’jectival et de leurs transformations en français

Anna NOWAK

Pages: 131-138

Tekst stanowi propozycję interpretacji semantycznej zdań zawierających predykaty wartościujące. Analizie poddano cztery predykaty (être agréable, être beau, être bon, être juste) reprezentatywne dla dwóch typów sądów wartościujących: estetycznych i etycznych. Wychodząc od ogólnej charakterystyki obu typów sądów opartej na istniejącej, obfitej bibliografii dotyczącej tej tematyki (Wierzbicka, Leibniz, Spinoza, Moore, Hare, Ossowski, Ossowska, Ingarden, Ajdukiewicz, Tatarkiewicz), postuluje się konieczność uwzględnienia w proponowanej interpretacji sematycznej takich elementów…

Download article (PDF)


14. Implication temporelle „futur” du predicat et structure théme-rhéme des phrases ambigues référentiellement

Wiesław BANYS

Pages: 139-155

Analizy mające na celu wyłowienie kategorii semantycznych(-ej) predykatu odpowiedzialnych(-ej) za pojawienie się wieloznaczności referencjalnej (WR) w zdaniu z deskrypcjami nieokreślonymi (DIND). doprowadziły nas do wniosku, że kategorię taką stanowi implikacja temporalna futurum (ITF) predykatu. Celem pracy jest interpretacja faktu występowania owej kategorii jako kategorii semantycznej, odpowiedzialnej za WR zdania…

Download article (PDF)


15. Sur les propriétés des constructions N+Adj. dénominal en français

Witold ŁĘKAWA

Pages:156-171

Przedmiotem artykułu są właściwości semantyczno-syntaktyczne konstrukcji rzeczownik + przymiotnik odrzecznikowy w języku francuskim. Po przedstawieniu metodologicznie różnych opisów wymienionych konstrukcji w różnych językach (polski, łaciński, angielski, niemiecki) i próbie wykazania’ ich wad autor zaproponował, by oprzeć opis na analizie związków formalnej kookurencji między składnikami badanego wyrażenia oraz między tym wyrażeniem a pozostałymi elementami zdania…

Download article (PDF)


16. Considerazioni teoriche su alcuni costrutti d’interrogazione parziale in italiano

Alina KREISBERG

Pages:172- 180

Celem artykułu jest analiza semantyczna trzch typów zdań pytajnych zawierających polisemiczny zaimek przysłówkowy COME: (A) COME LO FAI? (B) COM’E’ CHE LO FAI? (C) COME FAI A FARLO? Teorią semantyczną, ujmując różnice między nimi w sposób całościowy, okazał się krzyżowy podział Ch. Bally’ego: rozgranicza on pytania dotyczące całości dictum lub jego części oraz pytania dotyczące całości lub części modusu…

Download article (PDF)


17. Les équivalents français de la préposition polonaise przy au sens locatif

Eugeniusz UCHEREK

Pages: 181-196

W artykule opisane zostały francuskie odpowiedniki polskiego przyimka przy w syntagmach lokatywnych i ich dystrybucje. Analizę przeprowadzono na podstawie dwujęzycznego korpusu obejmującego teksty polskie i ich francuskie przekłady, dokonane przez zawodowych tłumaczy. W sumie przebadano ok. siedmiuset par przykładów…

Download article (PDF)